Planinski raj

 

Šumovita lepotica svojim bajkovitim predelima pleni pažnju zaljubljenika u prirodu, a retki su oni koji joj se iznova ne vraćaju, svakog puta otkrivajući nešto novo i nezaboravno.

 

Autor: Milan Popović

 

Istražujući poreklo imena ove planine, naišli smo na podatak da su na njenim obroncima u bronzano doba živeli pripadnici ilirskog gorštačkog plemena Autorijata (lat. Autariatae), te da je Tara dobila ime po njima. Pominje se i sanskritsko značenje ove reči, koja u prevodu znači zvezda. Postoji i tumačenje da je staroslovensko božanstvo Tar ovde sebi odredilo mesto boravka. Nismo sigurni u to koja je teorija tačna, ali sa sigurnošću možemo da potvrdimo da je ovo jedna od najlepših planina u Srbiji.

Planinski masiv Tare smešten je u zapadnom delu Srbije. Prelepa Drina obeležava njegove severozapadne granice, dok se preko kremanske doline i obala Đetinje susreće sa Zlatiborom. Masiv obuhvata tri celine, međusobno odvojene prevojima i rečnim dolinama.

 

Ravna Tara

Pod Tarom u užem smislu podrazumeva se deo između reka Drine, Rače, Konjske reke, Belog Rzava i Dervente. Ova oblast poznata je i kao Ravna Tara, a obuhvata Kaluđerske bare i krečnjačku visoravan koja se prostire na ovom području. Drugu celinu čini Crni vrh, koji se nalazi između sela Zaovine i Rastište. Sa Ravnom Tarom povezuje ga prevoj Čemerište. Prevoj Predov Krst, sa vrhom Kozji Rid, čini najvišu tačku (1.591 mnv), i povezuje Crni vrh sa planinom Zvijezda, koja predstavlja treću celinu. Zvijezda je smeštena između sela Jagoštica i Rastište, a delom se oslanja na kanjonski deo Drine.

Vrh Velik Stolac, koji se nalazi u Bosni, predstavlja najvišu tačku celog područja (1.673mnv) i takođe se geografski ubraja u deo masiva Tare.

 

Dobra lokacija, velika popularnost

Tara je već decenijama nezaobilazno odredište svih onih kojima je potreban predah od užurbane gradske vreve. Umerena nadmorska visina od 800 do 1.500 mnv čini je pogodnom za boravak dece i rekonvalescenata, a često ugošćava i sportiste koji ovde obavljaju visinske pripreme. Pored šetnji kroz šumske predele prošarane livadama, ovde je moguće voziti planinski bicikl, baviti se brojnim sportovima za koje postoje izgrađeni tereni, a tokom zimskih meseci moguće je uživati i u skijanju i sankanju. Napominjemo da je Tara što se alpskog skijanja tiče odlična za početnike, dok će oni zahtevniji skijaši svoja uzbuđenja morati da potraže na nekim drugim stazama. Ipak u oblasti Predovog krsta visinska razlika na stazama iznosi 500m, što je sasvim dovoljno za uživanje u skijanju, čak i za one koji savršeno vladaju ovom veštinom. Napominjemo da ovde postoje odlični uslovi za nordijsko skijanje, koje iz godine u godinu stiče sve veći broj poklonika. Sankanje je najmasovniji zimski sport na Tari, doduše, odmah posle grudvanja i pravljenja Sneška Belića.

Putno je dobro povezana, u blizini su Bajina Bašta, Užice, Višegrad, Mokra Gora i Drvengrad. Brojni turisti često ne propuštaju priliku da se voze uskotračnom železnicom, čuvenim Ćirom, po neverovatnim petljama Šarganske osmice. Svojom lepotom plene i jezera Perućac, Jarevac i Zaovine. Vidikovac Banjska stena je jedno od omiljenih mesta sa koga putinici namernici mogu da uživaju u pogledu. Drina donosi posebnu vrstu magije svakome ko se upusti u plovidbu njenim zelenim talasima.

 

Nacionalni park

Zbog izuzetnog prirodnog bogatstva i raznovrsnosti biljnog i životinjskog sveta, najveći deo teritorije Tare je proglašen nacionalnim parkom još 1981. godine. Ljubitelji životinjskog sveta ovde imaju priliku da se susretnu sa 135 vrsta ptica, 53 vrste sisara, 251 vrstom gljiva, kao i sa raznolikim predstavnicima botaničkog sveta, među kojima se ističu endemske vrste poput Pančićeve omorike. Ovdašnje vode naseljava oko 40 vrsta slatkovodnih riba, uključujući mladicu, soma, šarana i mrenu.

Posebna pažnja ljudi koji brinu o očuvanju biljnih i životinjskih vrsta usmerena je na populaciju mrkih medveda. Najveći evropski kopneni predator je pod strogom zaštitom i računa se da se po šumama Tare trenutno kreće oko 40 medveda. Sve jedinke su čipovane i njihovo kretanje se stalno prati. Iako na šumskim stazama svuda možete naići na upozorenja, susreti turista sa medvedima nisu uobičajena pojava. Uz medvede ovde ima i srna, divokoza i divljih svinja, a preostalim retkim domaćinskim stadima preti i opasnost od vukova.

Uz Pančićevu omoriku, endemsku vrstu četinara, koju je u botaničku klasifikaciju uveo Josif Pančić, čuveni prirodnjak iz XIX veka. Karakteristične za Taru su i šumske sastojine bukve, smrče i jele. Raznovrsnosti biljnog sveta doprinose i mečija leska, tisa, jeremičak, različak, božur i paprat rebrača.

Tepih livada je mesto koje privlači pažnju posetilaca. Specifičan teren sprečava oticanje vode i doprinosi stvaranju naslaga treseta, pa se čitava livada ugiba pod nogama posetilaca. Onima koji ipak više vole hod po čvršćem terenu na raspolaganju stoji 120km planinarskih staza, raspodeljenih u 18 različitih ruta. Planinarske mape su dostupne na informativnim punktovima nacionalnog parka, ne savetuje se kretanje u avanturu bez njih. Ljubitelje planinskog biciklizma spremno dočekuje 27 biciklističkih staza, sa ukupnom dužinom od 420km. One su nastale kao deo projekta Tarocikl i čine napredak u turističkoj ponudi usaglašenoj sa održivim razvojem. Planinari vole da posete i reku Vrelo koja izvire iz krečnjaka i posle tačno 365m se uliva u Drinu.

 

Istorijske zanimljivosti

Arheolozi su na ovom području pronašli nalaze datirane od perioda neolita do srednjeg veka. Na istočnoj strani Nacionalnog parka nalaze se ostaci utvrđenja Solotnik, podignutog od strane nepoznatog vlastelina u drugoj polovini XV veka. Osvajači su bili brži i brojniji od graditelja i branilaca, pa je zamak pao u turske ruke dok se zidine nisu sasvim osušile od gradnje, a sam dvor unutar zamka je ostao nedovršen.

Na lokalitetu Mramorje u Perućcu nalazi se srednjevekovno groblje, na kome je ostalo očuvano 88 nadgrobnih belega, izrađenih iz jednog komada krečnjačke stene. Procenjuje se da težina ovako isklesanog stećka iznosi oko 3,5 tone. Ovo arheološko nalazište nalazi se na preliminarnoj Listi svetske kulturne baštine od 2010. godine.

Manastir Rača podignut je u XIII veku, najverovatnije kao zadužbina kralja Dragutina Nemanjića. Tokom Drugog svetskog rata ovde je u periodu od početka okupacije do 1943. godine čuvano Miroslavljevo jevanđelje.

 

Autentični specijaliteti

Tara predstavlja i pravo mesto za sve one koji uživaju u ukusu tradicionalnih specijaliteta. Veoma su traženi lokalni proizvodi poput koprive u medu, slatka od šumskih jagoda, kupinovog vina, likera od maline, a na glasu su i domaće rakije, sa posebnim naglaskom na onu koja se spravlja uz dodatak bobica kleke.

Za kraj ćemo parafrazirati poznatu narodnu pesmu i reći: Tara svakom odgovara.