Grad boema i šaljivdžija

Autor: Darinka Mihajlović

Grad karakterističnih obeležja – reka Sava, planina Cer, Šabački vašar, Čivijada i nekadašnji naziv Mali Pariz, svedoči o tome da je ovo prva varoš u Srbiji i začetnik modernog razvoja i urbanizacije

Grad Šabac smestio se u središte Mačvanskog upravnog okruga, koji se prostire na severozapadu Srbije. Grad se nalazi na obali reke Save, što mu daje povoljan geografski položaj uz važne drumske, železničke i rečne saobraćajne pravce. Opština grada obuhvata 795 km2, na kojima se nalazi izuzetno kvalitetno zemljište, pogodno za sve vrste poljoprivrednih kultura.

Šabac je poznat kao grad boema i šaljivdžija. Tokom istorije u mnogo čemu je bio prvi. Ostalo je zapisano da je u Šapcu prvi put zasvirao klavir u Srbiji, šabačkim sokacima projurio je prvi fijaker u zemlji, a u njegovom centru otvorena je i prva apoteka. Elegancija njegove arhitekture i evropski duh doprineli su da ovaj grad dobije nadimak Mali Pariz.

Od Mišara do Cera

Arheološka nalazišta svedoče da su na prostoru Šapca postojala naselja još u mlađem kamenom dobu, a da su prvi stanovnici bili Rimljani. Polovinom 13. veka prostor Mačve ulazi u sastav srpske države. U tom periodu i nastaje prvo naselje pod imenom Zaslon, koje zauzimaju Osmanlije. Tokom nekoliko narednih vekova mesto je više puta prelazio iz turske pod austrijsku vlast i obratno. Veći istorijski značaj za Srbe Šabac dobija sa izbijanjem Prvog srpskog ustanka 1804. godine, kada se u njegovoj blizini odigrala Mišarska bitka. Na ovom prostoru tokom Prvog svetskog rata odigrala se i čuvena Cerska bitka.

Korak po korak kroz Šabac

Tvrđava Stari grad se nalazi na kilometar od centra Šapca, pa se do nje dolazi laganom petnaestominutnom šetnjom. Prva tvrđava na ovom prostoru nastala je daleke 1470. godine, a ruševine koje danas možemo obići potiču iz XVII veka, odnosno Osmanskog carstva. Ova stara tvrđava preživela je bezbroj krvavih bitaka za prevlast, do čestih izlivanja Save, koja su i najviše oštetila njene zidine. Tvrđava Stari grad danas je omiljeno mesto turista koji dolaze u Šabac, a njena neposredna okolina je pretvorena u jedno od najlepših izletišta u gradu i okolini.

Šetnja ka samom srcu grada vodi nas u Gospodar Jevremovu ulicu. Savršeno je mesto za šetnju, kupovinu ili opuštanje u nekom od brojnih kafića. U njoj se mogu videti neka od najlepših zdanja Šapca, koja čuvaju duh evropskog grada XIX veka, poput Kuće Pavla Stanića i zgrade Prve narodne apoteke. Mešavina raznolikih arhitektonskih stilova, od neorenesanse do secesije, daje čitavoj ulici njen upečatljiv izgled.

U samom centru Šapca je još jedan od prepoznatljivijih simbola grada – Crkva svetih apostola Petra i Pavla. Zadužbina je Jevrema Obrenovića, kneza Šabačke nahije. Veruje se da su u planiranju i izgradnji bogomolje učestvovali najbolji ohridski majstori. U crkvi možete videti vredan ikonostas koji potiče iz XIX veka, ukrašen duborezom.

Grad murala

Šabac je grad koji iz svakog svog ugla odiše umetnošću. Kao značajno kulturno središte čitavog okruga, u njemu su važne kulturne ustanove, poput muzeja, biblioteke, pozorišta i gimnazije.

Život i boju u fasade zgrada unose veličanstveni murali, zbog kojih je Šabac dobio nadimak Grad murala. Najpoznatiji murali su: Dobro temperovani klavir (nalazi se na zgradi Muzičke škole Mihailo Vukdragović i posvećen je prvom klaviru u Srbiji koji je u Šabac doneo Jevrem Obrenović, kao poklon svojoj ćerki); Mali svet (crno-bela slika prikazuje sve najvažnije simbole grada: zvezdano nebo, stari most i tvrđavu, njegove stanovnike, najvažnije zgrade, ptice i drveće); Velike ribe (nalazi se u blizini pijace Tržnica, odaje počast reci Savi, za koju je život grada oduvek bio vezan).

Šabački vašar i druge znamenitosti

Velikom broju ljudi prva pomisao kada čuju reč Šabac, bude čuvena starogradska pesma o šabačkom vašaru koja je ovekovečila ovaj događaj. Ipak, malo ljudi zna da je Šabački vašar, 21. septembra, jedna od najvećih i najstarijih manifestacija ovog tipa u Srbiji i regionu. Ponosi se dugom tradicijom od više od jednog veka.

Svake godine, septembra meseca, pred Malogospojinski vašar je i čuvena Čivijada. Ova kulturno-turistička manifestacija održava se od 1968. godine pod sloganom Belosvetski vašar humora i satire. Neguje autentični humor naroda mačvanskog kraja i oslikava duh Šapčana i njihovu spremnost na šalu i doskočicu.

Šapčani su vrlo rado vreme provodili u kafanama i zbog toga se za njih vezuju epiteti nadaleko čuvenih boema. Legenda kaže da je Šabac prvi grad u Srbiji u kom je i ženama bilo dozvoljeno da na ova mesta dolaze. Ako se zateknete u Šapcu, imaćete priliku da uživate i u mačvanskim specijalitetima: mačvanski list – tanko razvučena i pečena kora sa mašću, tradicionalna mačvanska salata, pa neizbežne vruće lepinje, kajmak, čvarci, svinjski vrat i domaći ajvar.

Ljubav prema konjima

Reka Sava, simbol Šapca, pruža raznovrsne aktivnosti. Na njenoj obali je stvorena gradska šljunkovita plaža – jedno od popularnih izletišta Šapčana tokom letnjih meseci. Pored plaže, na Savi su zastupljeni različiti vidovi rekreacije: vožnja čamcem i uživanje u sportskim aktivnostima na obali.

Šabac nudi nekoliko terena, pomenutu gradsku plažu i bazen, ali najveći ponos grada predstavljaju konjički sportovi. Hipodrom u Šapcu važi za jedan od najlepših u zemlji i godišnje ga poseti više od 20.000 ljudi. Šabački BENU:Baza Artikala:Hipodrom postao je najveći centar za trening trkačkih konja u okruženju. Prve konjičke trke organizovane su davne 1820. godine, u doba Obrenovića. Od tih vremena promenilo se mnogo toga, ali jedno je ostalo isto: ljubav prema konjima i tradicionalnom sportu Mačve.

Ukoliko želite da napravite predah od gradske vreve i uživate u dražima zelenila, vredi posetiti planinu Cer ili specijalni rezervat prirode Zasavicu. U podnožju i na obroncima Cera skrivaju se neki od najlepših manastira Srbije: Petkovica, Radovašnica i Čokešina.

Ono što Šabac čini posebnim jeste spoj njegove evropske elegancije i topline, gostoprimljivost i šaljivosti njenih stanovnika. Iskoristite prvu priliku i upoznajte jedan od najuređenijih gradova u Srbiji.