Jednodnevni izlet

Autor: Darinka Mihajlović

U okolini Majdanpeka posetite najdužu i najlepšu pećinu, jedan od retkih kaskadnih vodopada u našoj zemlji, ali i najviši prirodni kameni most u Srbiji

Epidemija korone uticala je da poraste interesovanje naših turista za domaće prirodne lepote i spomenike kulture. Bez obzira što su povodom sve masovnije vakcinacije najavljena prekogranična putovanja, mnogi će nastaviti istraživanje naše lepe i zanimljive Srbije, koja osim višednevnog boravka u banjama, na planinama ili jezerima, pruža obilje mogućnosti za jednodnevne izlete tokom vikenda. Preporučujemo vam opštinu Majdanpek, koja kao najšumovitiji kraj Srbije, krije mnoge prirodne lepote poput Rajkove pećine, Belog izvorca i Valja prerasti.

Rajkova pećina

Majdanpek, rudarski gradić u Istočnoj Srbiji, udaljen je od Beograda 200 kilometara. Iako zbog površinskih kopova koji su nedaleko od centra, izgled pre podseća na ono što zamišljamo kao drugu planetu, okolina Majdanpeka će vas očarati šumskim bogatstvom. Šume prekrivaju oko 72% teritorije opštine. Uglavnom su to stare šume bukve, hrasta i graba, ali je u odredjenom procentu ima i crnogorične šume. Na samo 2,5 km severno od Majdanpeka, u šumovitom predelu, nalazi se jedna je od najdužih i najlepših pećina u Srbiji – Rajkova pećina. Do pećine se stiže asfaltnim putem kraj obale Malog Peka i veštačkog jezera Veliki zaton.

Rajkova pećina je dobila ime po čuvenom Rajku Vojvodi, za koga se pretpostavlja da je živeo u 19. veku. On je, po predanju, danju bio mehandžija, noću je pljačkao turske karavane, a blago sakrivao u ovoj pećini (nije poznato da je blago neko pronašao). Pećinu je prvi istražio geograf Jovan Cvijić 1894. godine, a istraživanje je nastavljeno tek sedamdesetih godina 20. veka, pod rukovodstvom dr Radenka Lazarevića. Za turiste je otvorena 1975.

Rajkova pećina je nastala radom ponornice Rajkove reke. Sadrži čitav sistem dvorana, kanala i hodnika, a odlikuje se bogatim pećinskim nakitom i stubova od snežno belog kristalnog kalcita, najkvalitetnijeg u Srbiji. Hodnici Rajkove pećine dugački su preko dva kilometra i podeljeni u rečni i suvi horizont. Betonska staza vodi kroz prostranu Koncertnu i Ježevu dvoranu, pored Malih i Velikih orgulja, Obešenog hajduk Rajka do Dvorane kada. Zatim su tu i Žrtvenik, Duhovi, Dvorana vodopada, Sala stećaka, Zimska bajka i Kristalna dvorana. Hodajući pećinskom stazom posetilac ima jedinstven doživljaj žuborenja bistre Rajkove reke koja odjekuje pećinskim prostorima „Ježeve dvorane“, sa hiljadama kalcitnih cevčica na stropu. Zatim sledi prelazak preko rumenih bigrenih kada, pored „Zimske bajke“ sa „Belim medvedom“ i ulazak u „Kristalnu šumu“ u kojoj se nalazi „Treperavo jezerce“. Neke od najpoznatijih figura su i „Egipatska boginja“, „Puž“, kao i „Panj sa gljivama“. Spajanjem suvog i rečnog horizonta 2014. godine, dobijena je kružna turistička staza dužine čak 1.410 metara.

U pećini je konstantna temperatura 8 stepeni, a vlažnost vazduha 100% i zato se za posetu pećini preporučuje toplija garderoba čak i u letnjem periodu.

Bigrena akumulacija Beli izvorac

Sledeće čudo prirode Istočne Srbije koje nakon Rajkove pećine neizostavno morate upoznati je spomenik prirode Beli izvorac. To je bigrena akumulacija na istoimenoj reci, koja se nalazi, na 14 km od Majdanpeka i na oko 3 km od sela Blizna. Ova bigrena akumulacija je značajna zbog svoje izuzetnosti i očuvanosti kao geomorfološki objekat površinskog kraškog reljefa.

U dolini Belog izvorca postoje dve akumulacije bigra različite starosti, taložene jedna preko druge. Ovo prirodno dobro ima veliki broj oblika, pojava i procesa koji je vodotok formirao.

Na prostoru od oko 300 metara nalazi se vodopad visine 16 metara, a ispod njega, poniranjem vode kroz bigar obrazovan je pećinski kanal dug 13 i širok 4 metra, otvoren sa obe strane.

Voda iz njegovog pećinskog vrela šumno pada niz golu stenu, a zatim se širi u jezerca prečnika do 10 metara i dubine 2 do 3 metra, iz koga se preliva niz stene obrasle mahovinom nežnom kao somot. Kaskade razdvajaju kadice s čipkastim rubovima od mekog kamena bigra, koje je bujica virovima i strujama izvajala u umetnička dela. Slapovi se nastavljaju dugim nizom bigarskih kaskada uz stazu kroz prozračnu šumu koja se završava svetlim proplankom.

Sam kraj oko akumulacija ima veliki turistički potencijal, prvenstveno zbog neistraženosti samog kraja, ali i zbog većeg broja interesantnih lokaliteta u okruženju.

Ovaj prostor vilinske lepote je svojom mistikom odvajkada privlačio devojke da bacaju ljubavne čini na izabranike i na Belom izvorcu i kod obližnje divovske prerasti, prirodnog kamenog mosta Šupljeg kamena, zvanog i Valja prerast.

Slapovi „Belog izvorca“ su najbogatiji u vreme prolećnog otapanja ili velikih kiša, pa je sada pravo vreme da zavirite u ovaj svet žive bajke.

Šuplja stena ili Valja prerast

Nedaleko od Belog izvorca, na oko 12 km jugoistočno od Majdanpeka nalazi se prerast Šuplja stena. Reka Valja Prerast je usekla prolaz kroz krečnjake stare oko 130-150 miliona godina, stvorivši najvišu prerast, odnosno prirodni kameni most u Srbiji. Šuplja stena se pruža od jugozapada ka severoistoku u dužini od 100 m. Fascinantna visina Prerasta do gornje ivice luka iznosi 44,8 metara. Širina otvora pri dnu, u širini rečnog korita je 9,7 metara.

Prerast Šuplja stena predstavlja spomenik prirode od izuzetnog značaja i pod zaštitom je države. Zaštićeni predeo obuhvata i reku Valja Prerast, što ukupno čini atraktivan i veoma značajan turistički ambijentalni prostor. Posebnost ovog mosta se nalazi u tome što nije nastao urušavanjem pećine ili nekim sličnim putem, već ga je vekovima gradila istoimena reka, koja žubori ispod njega.

U blizini ovog mesta se nalazi regionalni put Majdanpek – Zaječar, od kojeg možete doći pešačkom stazom do mosta. Dužina pešačke staze iznosi 1.300 metara. Početak pešačke staze se nalazi kod ušća rečice Valja Prerast u reku Šašku. Rečica je poprilično plitka i prepuna kamenja, tako da bez problema možete prelaziti sa jedne strane na drugu.

Valja Prerast privlači veliku pažnju turista, pogotovo onih koji žele da poseduju fantastične fotografije u svojim albumima. Ako njima dodate snimke sa Belog izvorca i iz Rajkove pećine, imaćete dovoljno materijala da i vašim prijateljima zagolicate maštu i pokrenete im avanturistički duh.