Biser panonske ravnice

 

Već skoro dva veka ovo mesto organizovano privlači posetioce kojima pruža mir i opuštenu atmosferu.

 

Autor: Milan Popović

 

Palić je mirno vojvođansko mesto koje se nalazi na nekoliko kilometara udaljenosti od Subotice i predstavlja dom za oko 6.500 žitelja. Ono što ga čini nezaobilaznim u svim turističkim vodičima je Palićko jezero, smešteno u njegovoj neposrednoj blizini.

 

Direktna veza sa Panonskim morem

Palićko jezero zauzima površinu od 4,6km2, prosečna dubina mu je oko 1,9m, dok u najdubljim delovima doseže 3,5m. Veruje se da je ovo jezero ostatak nekadašnjeg Panonskog mora, a u prilog tome govori salinitet jezera. Sa druge strane, postoji informacija da je jezero nastalo kao izdansko, a da je so u njega dospela ispiranjem okolnog zemljišta tokom padavina. Prema legendi, jezero je nastalo od suza pastira Pavla koji je ovde napasao svoju stoku.

Prvi pisani tragovi o ovom lokalitetu datiraju iz XV veka, dok je prva mapa sa ucrtanim Palićkim jezerom nastala 1690. godine. Danas je jezero podeljeno u četiri sektora i bogato je ribom. Tursitički sektor pokriva najveći deo površine jezera. U okviru njega postoje tri uređene plaže. Tokom turističke sezone temperatura vode se kreće u rasponu od 18 do 25⁰C, a boja vode je izrazito zelena usled prisustva algi.

 

Razvoj turizma

O lekovitosti jezerske vode i blata kružile su priče još u davno doba. Polovinom XIX veka, na inicijativu subotičkih lekara, ovde je izgrađena gostionica. Godina kada je to urađeno, 1845, uzima se za početak razvoja ovdašnjeg turizma i banjskog lečilišta.

U narednim godinama zasađen je veliki park uz obalu jezera, izgrađeni su hoteli, a imućniji Subotičani su ovde podizali svoje letnjikovce. Međutim, pravi procvat ovdašnjeg turizma nastaje nakon 1883. godine kada je proradila pruga od Budimpešte do Zemuna. Već 1897. godine Palić je tramvajskom linijom povezan sa Suboticom, i ova veza je funkcionisala sve do sedamdesetih godina prošlog veka.

Sve do Prvog svetskog rata Palićko jezero je privlačilo veliki broj posetilaca, željnih ne samo banjskog lečenja, već i dobrog provoda. U to doba je imalo zapaženu reputaciju i u evropskim krugovima, pa su ga često poredili sa češkim lečilištem u Karlovim Varima. Početkom XX veka je potpuno rekonstruisan park, a pored obale jezera jedan za drugim nicali su reprezentativni objekti izgrađeni u stilu mađarskog folklora: vodotoranj, Ženski štrand, hotel Jezero, Muzički paviljon i Velika terasa. Radovima su rukovodili i nadgledali ih arhitekte Komor i Jakab, paralelno sa svojim angažmanom na izgradnji gradske kuće u Subotici, koja se i danas smatra jednom od najlepših građevina u ovom delu Evrope.

U to doba kraj jezera su održavana i nadmetanja u raznim sportovima poput mačevanja, rvanja, biciklizma i brzog hodanja. Ovde se nalazi i jedan od najstarijih teniskih klubova u Evropi, a na njegovim otvorenim i zatvorenim terenima možete i danas da uživate u čarima plemenite igre sa reketima.

Nakon završetka Prvog svetskog rata izgrađen je i Veliki ili Muški štrand, koji je bio najveći objekat takve vrste u Kraljevini Jugoslaviji.

 

Nastavak tradicije do današnjih dana

U drugoj polovini XX veka je nastavljeno sa razvijanjem turističke ponude, izgrađeni su Letnja pozornica i Sportski centar. Napravljeno je vikend naselje u blizini, gde su postojala brojna radnička odmarališta. Tokom osamedesetih godina je otvoren i bazen sa termalnom vodom čija temperatura je 36⁰ C.

Danas se oko jezera nalaze brojni ugostiteljski objekti ušuškani u cveće i zelenilo. Sportski tereni posetiocima nude priliku da se bave košarkom, fudbalom, odbojkom na pesku, mini golfom, tenisom i brojnim drugim sportskim aktivnostima. U jedriličarskom klubu je moguće iznajmiti jedrilicu ili dasku za surfovanje. Za vožnju po jezeru moguće je iznajmiti i čamce, dok ljubiteljima biciklizma na raspolaganju stoji servis za iznajmljivanje bicikala. Trim staza je lepo uređena, a svi koji vole da pešače mogu da se upuste i u šetnju do obližnjeg Ludoškog jezera do koga vodi obeležen put. Ukupna dužina jezerske obale je oko 17km i u potpunosti je uređena. Škola jahanja za početnike obezbeđena je u konjičkom klubu u obližnjem selu Radanovac. Do Palića od Subotice posetioce prevozi redovna linija gradskog prevoza, a autobusi polaze na svakih dvadesetak minuta.

 

Bogatstvo biljnog i životinjskog sveta

Posebnu atrakciju Palića čini ZOO vrt sa više od pedeset različitih životinjskih vrsta. Međutim, ovaj predeo je i dom brojnim biljkama i životinjama od kojih se neke svrstavaju u prirodne retkosti sa statusom ugrožene vrste.

Na području Palićkog jezera zabeleženo je prisustvo 207 ptičjih vrsta, od toga se čak 101 vrsta ovde i gnezdi. To ovu oblast čini posebno atraktivnom za ljubitelje ptica. U jezeru živi 19 vrsta riba, a kvalitet jezerske vode je pod stalnim nadzorom nakon ekološke katastrofe početkom sedamdesetih godina prošlog veka. Tada je usled zagađenja od industrijskih otpadnih voda i naglog porasta brojnosti algi došlo do pomora celokupnog ribljeg fonda. Jezero je zatim isušeno, mulj je očišćen a uvedeni su sistemi filtracije za otpadne vode. Voda je vraćena u jezero 1976. godine, došlo je do oporavka prirodne ravnoteže, ali u pitanju je veoma krhka stabilnost i potrebno je još mnogo truda i ulaganja da bismo mogli da kažemo da je živi svet u jezeru potpuno bezbedan. Situacija je poboljšana pre nešto više od dve decenije kada je otvoren kanal Tisa-Palić, što je doprinelo boljem kvalitetu jezerske vode.

 

Idealno mesto za vikend ili za duži boravak

Dobra povezanost sa glavnim saobraćajnicama čini Palić idealnim za odlazak na vikend odmor, kao i za duži boravak. Brojni sadržaji koji su na raspolaganju doprinose tome da se većina posetilaca nakon prvog susreta sa mirom ravnice ovamo iznova i rado vraća. Savetujemo da preko lokalne turističke organizacije proverite raspoloživost smeštajnih kapaciteta budući da je interesovanje veliko tokom trajanja turističke sezone.

 

Kulturne i sportske manifestacije

Međunarodni filmski festival se održava svake godine i predstavlja jednu od najznačajnijih filmskih smotri u regionu. Posebno je atraktivan zbog toga što se odvija na letnjoj pozornici pod otvorenim nebom. Tokom prvomajskih praznika na jezeru se tradicionalno održava jedriličarska regata, a u isto vreme se na obližnjem napuštenom salašu odigrava i Trenčtaun muzički festival, koji privlači više od 10.000 posetilaca. Na Paliću se odigravaju i Etnofest i Palićka olimpijada.

Chad Thomas Jersey