Grad kulture i istorije

Duga je lista poznatih Čačana: na njoj se nalaze književnik Branko V. Radičević, operska pevačica Radmila Bakočević, reditelj Puriša Đorđević, lekar dr Dragiša Mišović, major Dragutin Gavrilović, košarkaši Željko Obradović i Dragan Kićanović i mnogi drugi

Vesna Knežević-Ćosić

Smešten niz tok Zapadne Morave i okružen planinama Vujan, Ovčar, Kablar i Jelica, Čačak je privlačna destinacija u kojoj putnik-namernik, pored uživanja u prirodi, može da se upozna i sa bogatom istorijom, kao i kulturnim sadržajima kojih ima preko cele godine.

Crkva Moravski Gradac

U centru Čačka, najvišem mestu koje Zapadna Morava nikada nije poplavila, podignuta je u 12. veku crkva Bogorodica Gradačka. Grad se u to vreme zvao Gradac, a crkvu je sagradio gradski vladar Stracimir Zavidović, brat Stefana Nemanje. Danas je to crkva Svetog Vaznesenja Hristovog i jedan od simbola Čačka. U povelji Stefana Prvovenčanog zadužbina Stracimira Zavidovića izjednačena je sa Studenicom i Hilandarom, a fragmenti očuvane arhitekture i danas svedoče o njenoj nekadašnjoj lepoti. Crkva ima oltar sa tri apside, centralni prostor koji natkriljuje velika kupola, kao i monumentalni ikonostas iz sredine 19. veka.

Biblioteka Vladislav Petković Dis

Koliko Čačani drže do kulture i vole knjige vidi se i po „Društvu Čitanja Srbsko-Slavenskih Novina”, osnovanom 1848. godine, koje je dve godine kasnije pokrenulo i hram pisane reči, čitaonicu i biblioteku, čije su otvaranje pratila i zvona sa Stracimirove zadužbine. Danas biblioteka u gradu na Zapadnoj Moravi ima fond od preko 140.000 knjiga i nosi ime pesnika Vladislava Petkovića Disa, kojeg i nove generacije znaju po pesmi „Možda spava”. U njegovu čast se u Čačku, počev od 1964, svake godine u martu, aprilu i maju održava manifestacija „ Disovo proleće”, poznata i po tome što je na prvim pesničkim susretima pred Disovim spomenikom govorio i Branko V. Radičević.

U martu ove godine u Čačku će se održati i tradicionalni 24. Festival maske Moravičkog, Raškog i Zlatiborskog okruga, koji počinje predtakmičenjima, a završava se dodelom nagrada za najbolje maske.

Galerija Nadežda Petrović

Rođena Čačanka je i Nadežda Petrović (1873-1915), najznačajnija srpska slikarka 20. veka, čije je stvaralaštvo uvelo srpsko slikarstvo u umetničke tokove Evrope. Umetnička galerija „Nadežda Petrović” osnovana 1961. godine, ima preko 400 eksponata i poznata je po bogatim zbirkama „Nadežda i savremenici”, „Jugoslovensko slikarstvo druge polovine XX veka” , „Savremena umetnost” i „Spomen zbirka Bogića Risimovića-Risima” . Počev od 2002. Galerija svake godine organizuje i uglednu selektorsku manifestaciju „Memorijal Nadežde Petrović”, na kojoj je u poslednjih 15 godina izlagalo više stotina umetnika.

Vojvoda Stepa Stepanović

Čačak je izuzetno bogat spomenicima kulture, od kojih svakako treba obići rodnu kuću vojvode Stepe Stepanovića i njegov spomenik postavljen u centru grada, ispred pošte, zatim spomenik tobdžiji Tanasku Rajiću, koji je poginuo u boju na Ljubiću 1815. godine, kao i spomenik učesnicima Hadži-Prodanove bune u porti crkve u Trnavi. Ne treba propustiti ni čuvene kuće Pušeljića, Jankovića i Aćimovića, koje su zaštićena zdanja, konak Jovana Obrenovića iz 1835. godine, gde se nalazi i stalna postavka čačanskog Narodnog muzeja, i Rimske terme iz četvrtog veka, koje predstavljaju najstarije svedočanstvo duge istorije Čačka.

Ovčarsko-Kablarska klisura

Na 18 km od Čačka nalazi se Ovčarsko-Kablarska klisura, koju zovu i srpskom Svetom Gorom, jer se u ovom prirodnom dragulju, sa 38 izvora vode, čudesnim liticama i pašnjacima nalaze manastiri Vavedenje, Vaznesenje, Preobraženje, Sretenje, Sveta Trojica, Blagoveštenje, Ilinje, Jovanje, Uspenje i Nikolje, zbeg-crkva Kađenica, kao i crkvica Savinje, posvećena Svetom Savi. Većina ovih zdanja potiče iz srednjeg veka. Rušeni i obnavljani, oni svedoče o burnoj istoriji srpskog naroda, a ujedno predstavljaju i riznice velikog kulturnog bogatstva, kao što su ikona Bogorodice Odigitrije, rad zografa Mitrofana u manastiru Blagoveštenje, i rukopisna knjiga Karansko jevanđelje iz 17. veka koja se čuva u riznici manastira Nikolje.

Banje i lečilišta

Čačak je nadaleko poznat i po vazdušnim banjama i prirodnim lečilištima, koja su bogata geotermalnom energijom. U Banji Gornja Trepča na padinama planina Bukovik i Vujan (18 km od Čačka), nalaze se tri izvora lekovite, mineralne vode, koji daju izuzetne rezultate u terapiji reumatskih i neuropsihijatrijskih bolesti, bolesti gastrointestinalnog trakta i oboljenja perifernih krvnih sudova.

Na putu Čačak – Užice (18 km od Čačka), u zaštićenom području, nalazi se Ovčar-Banja, čija se mineralna voda temperature od 35 °C do 38 °C pokazala blagotvornom u lečenju sportskih povreda i povreda mišićnih tkiva, reumatskih oboljenja, degenerativnih promena, preloma kostiju i kožnih bolesti.

Na planini Jelici, u selu Slatina (17 km od Čačka), nalazi se izvor Slatinske banje, čija je voda lekovita u terapiji kožnih oboljenja i reumatskih tegoba. Očaravajuća priroda, čist vazduh i lekoviti izvori čačanskih banja preko cele godine privlače i posetioce kojima prijaju opuštanje, mir i uživanje u zelenilu i žuboru vode.

Sabor frulaša

U Prislonici (8 km od Čačka), održava se tradicionalni sabor frulaša „Oj Moravo”, koji neguje izvornu muziku Srbije. Na Saboru izlažu svoje rukotvorine i majstori starih zanata, među kojima veliku pažnju privlače graditelji frula, a mogu da se degustiraju i gurmanski specijaliteti. Takmičenje za Zlatnu frulu više od dve decenije privlači desetine hiljada posetilaca, ili kako je nekad govorio jedan od osnivača, profesor flaute Mile Azanjac: „U osnovi svakog narodnog, saborskog okupljanja, pa i ovog u Prislonici, jeste briga o korenu, ali i o stablu jednog naroda. A koren srpskog naroda nezamisliv je bez zvuka frule”.

Kupusijada

Čuvena Kupusijada u Mrčajevcima je manifestacija na kojoj se neguje tradicija kuvanja svadbarskog kupusa u zemljanim loncima. Prošlog septembra domaćinstvo Miluna Tošića pripremalo je kupus u zemljanom loncu od neverovatnih 560 litara, što je dovoljno da se ovim specijalitetom posluži 1500 ljudi. Takođe, u kategoriji „Celo selo kuva” nadmetalo se 20 domaćinstava, 12 pojedinaca i 30 ugostitelja.