Glasno upozorenje tihog ubice

 

Od preko osamdeset do sada medicinski utvrđenih poremećaja sna slip apnea sindrom je

najčešći.

 

Autor: Biljana Božović

 

Prekidi disanja tokom sna, poznati i kao slip apnea sindrom, prisutni su kod pet do sedam procenata odrasle populacije. Karakterišu ih smanjenje protoka vazduha kroz disajne puteve, kao i privremeni prestanak disanja. Ove pauze u disanju traju duže od deset sekundi, mogu se pojaviti i preko šest stotina puta tokom osam sati sna. Često su praćene hrkanjem, a budući da utiču na pravilno disanje i količinu kiseonika u krvi, a mogu da imaju dalekosežne negativne posledice na ukupni zdravstveni status pacijenta.

 

Vrste slip apnee

Najčešće je u pitanju opstrukcijska apnea tokom koje mišići zaduženi za proces disanja nastavljaju da rade, ali dolazi do delimičnog ili potpunog zatvaranja disajnih puteva. Centralna slip apnea nastaje kada disajni mišići ne odgovaraju na nervne impulse koje im šalje centar za disanje, tako da prestaju sa radom. Mešovita apnea počinje kao centralna da bi se razvila u opstrukcijsku.

 

Dijagnostika i učestalost

Dijagnoza se uspostavlja na osnovu ORL pregleda, nasofaringoskopije i polisomnografskog ispitivanja. Uređaj za polisomnografiju prati niz različitih parametara tokom sna – od protoka vazduha, visine sadržaja kiseonika u krvi, tonusa muskulature brade i vrata, do praćenja faza sna, pokreta očiju i položaja tela tokom spavanja. Apnea dovodi do neispavanosti, iscrpljenosti, hroničnog umora i pada koncentracije. Pacijenti se često bude u znoju, a hrkanje je takođe jedan od simptoma. Osobe koje imaju do 15 prekida disanja na sat pate od blagog oblika apnee. Broj prekida od 15 do 30 ukazuje na umereni oblik, dok na težak oblik upozorava više od 30 registrovanih prekida disanja tokom jednog sata.

Najčešće obolevaju gojazne osobe, muškarci četiri puta češće od žena. Apnea je pratilac šećerne bolesti i poremećaja u radu štitne žlezde. Kod dece se javlja kod dva do četiri procenta populacije, najčešće usled uvećanja trećeg krajnika. Konzumacija alkohola i duvana, prekomerna telesna težina i obilne večere predstavljaju faktore rizika za nastanak ovog poremećaja.

 

Posledice i lečenje

Usled smanjenog dotoka kiseonika organizam trpi ozbiljan stres, a dugotrajno nelečeno ovakvo stanje dovodi do povišenog krvnog pritiska, povećanog rizika od šećerne bolesti, moždanog i srčanog udara. Apnea je jedan od najčešćih uzroka iznenadne smrti tokom sna. Zbir poremećaja koji nastaju usled nelečene apnee dovodi do skraćenja životnog veka za deset i više godina.

Lakši oblik apnee moguće je držati pod kontrolom pomoću regulisanja telesne težine, umerene fizičke aktivnosti i prihvatanja zdravih životnih navika. Srednji i teški oblik iziskuju primenu posebnog uređaja koji tokom noći po potrebi ubacuje vazduh u gornje disajne puteve.

 

Da li su svi hrkači ugroženi?

Iako je hrkanje prateći simptom apnee, to ne znači da svi koji hrču pate od ovog poremećaja. Međutim, ukoliko je hrkanje povezano sa nekim od ostalih navedenih simptoma, potrebno je da se pacijent obavezno obrati svom lekaru.