Mala bakterija, veliki problemi

 

Procena je da je oko polovina svetske populacije zaražena ovom bakterijom i trenutno ta infekcija predstavlja globalni zdravstveni izazov. Od izuzetne je važnosti infekciju izlečiti u ranoj fazi pre pojave oštećenja sluznice, tj. pre dolaska do tačke bez povratka kada je nemoguće stanje sluznice vratiti u normalu.

 

Autor: Asist. Dr Vladimir Milivojević, Klinički Centar Srbije, Klinika za gastroenterologiju i hepatologiju

 

Helicobacter pylori je patogena bakterija koja uzrokuje aktivni gastritis, što u daljem toku bolesti može napredovati prema razvoju ulkusne bolesti dvanaestopalačnog creva i želuca, atrofije sluznice želuca, želučanog karcinoma, limfoma želuca (MALT-a). Zemlje u razvoju imaju višu stopu infekcije od razvijenijih zemalja, a loši sanitarni i higijenski uslovi povećavaju stopu infekcije. Opšte je prihvaćeno mišljenje da je H. pylori gastritis kao zaraznu bolest potrebno odmah lečiti bez obzira na kliničke manifestacije. Osnovni cilj lečenja je primarna prevencija gastričnog karcinoma u skladu sa razumevanjem prirode i toka razvoja gastričnog karcinoma.

 

Simptomi

  1. pylori pozitivan gastritis zaseban je entitet i uzrokuje brojne tegobe kod bolesnika, a dokazano je da iskorenjivanje infekcije H. pylori dovodi do dugotrajnijeg i značajnog smanjenja simptoma dispepsije (povremeni ili stalni bol u gornjem delu abdomena). Bolesnici sa H.pylori infekcijom se najčešće klinički prezentuju sa brojnim tegobama, bolovima u predelu gornjih delova trbuha, izraženim osećajem nadutosti, podrigivanjem, otežanim varenjem hrane, osećajem punoće u želucu, pojavom mučnine, povraćanja, ali mogu biti i bez značajnijih tegoba (asimptomatski) ili tegobe mogu biti sasvim diskretne. U slučaju pojave tegoba ili kliničke sumnje na infekciju helikobaterijom, potrebno je dalje ispitivanje, osnovne laboratorijske pretrage koje često mogu biti normalne, ali mogu odstupati od referentnih i govoriti u prilog anemije (malokrvnosti).

 

Dijagnostičke metode

Najnovije preporuke za unapređenje dijagnostike i terapije H. pylori infekcije su Kjoto i Mastriht V konsenzusi. Dijagnoza infekcije H. pylori uključuje sprovođenje neinvazivnih i invazivnih testova. Ureaza izdisajni test (UBT) je zlatni standard kod neinvazivnih testova za dijagnozu postojanja H. pylori infekcije. Kako bi se izbegli lažno negativni rezultati ispitivanja, potrebno je obustaviti upotrebu inhibitora protonske pumpe (PPI) najmanje 14 dana pre ispitivanja, a, takođe, trebalo bi da pacijenti budu bez antibiotske terapije i preparata koji u sebi sadrže soli bizmuta najmanje četiri nedelje pre ispitivanja. Izdisajni test je najbolja neinvazivna opcija za potvrdu izlečenja i sprovodi se mesec dana nakon terapije. U nekim slučajevima kada su naši pacijenti stariji od 45 godina, kada imaju neki od alarmnih simptoma kao što su anemija, gubitak u telesnoj težini, uporno i prolongirano povraćanje, povraćanje krvi ili crnog sadržaja, crna ili krvava stolica, odnosno kod bolesnika koji više puta neuspešno leče infekciju sa H. pylori, metoda izbora je invazivnija dijagnostika, koja uključuje gornju endoskopiju (gastroskopiju) sa višestrukim biopsijama želuca i po potrebi dvanaestopalačnog creva. Uprkos brojnim naporima da se smisli najbolja strategija za lečenje infekcije H. pylori, još uvek se u tome ne uspeva najpre zbog sve veće otpornosti (rezistencije) bakterije na antibiotike, ali i zbog nepoštovanju lokalnih i internacionalnih vodiča koji daju preporuku za lečenje.

 

Terapija

Standardna trostruka terapija koja se sastoji od amoksicilina, klaritromicina i inhibitora protonske pumpe temelj je terapije u zemljama sa niskom rezistencijom. Podaci govore da kod velikog broja pacijenata postoji visoka stopa rezistencije na klaritromicin i metronidazol. Stoga je preporučeno da terapija traje 14 dana i da se istovremeno daju tri antibiotika zajedno sa PPI (inhibitori protonske pumpe) i nekim od probiotika koji su dokazano efikasni. Kao i kod svake druge bakterijske infekcije, prilagođavanje izbora antibiotika na osnovu ispitivanja osetljivosti na bakterije u svakom pojedinačnom uzorku (bakterijska kultura ili PCR – lančane reakcije polimeraze, tzv. molekularna dijagnostika) čini se dobrom i efikasnom strategijom kako bi se održala zadovoljavajuća (>90%) stopa izlečenja. Raniji konsenzusi predlažu PCR u kliničkoj praksi kao alternativu klasičnoj kulturi, kako za dijagnozu, tako i za utvrđivanje osetljivosti na antibiotike. Brojne studije govore u prilog većeg stepena izlečenja infekcije u slučaju individualizovanog pristupa i prilagođavanja terapije nakon dodatnih analiza koje za sada kod nas nisu dostupne u rutinskom radu, najpre zbog visoke cene, a i rezervisane su za selektovane bolesnike koji imaju do sada više neuspešnih terapija.

 

 

 

 

Chad Thomas Jersey