BREZOVICA – Betty

Bajkovita zimi, raskošna leti

Brezovica je idealan poligon za kaljenje i skupljanje dragocenog iskustva kada je u pitanju skijanje kroz divlje predele. Ako se ubode pravi trenutak i svež sneg, nebo je granica, kažu zaljubljenici u skijanje.

Autor: Darinka Mihajlović

Ski centar Brezovica poznati turistički centar na severozapadnoj strani planine Šare (opština Štrpce), jedinstven je sportsko rekreativni kompleks na nadmorskoj visini od 900 do 2.500 metara. Stoletne šume, raskošne livade i beskrajni pašnjaci prepuni su planinskog cveća, lekovitog bilja i retkih vrsta divljači.  

Niži delovi odlikuju se pravom župskom klimom, sa prijatnom dnevnom toplinom i svežim noćima. U najvišim delovima vlada alpska klima, tako da se sneg zadržava i do 280 dana. Povoljni klimatski uslovi predstavljaju idealnu sredinu za zimski, sportski i rekreativni turizam, tako da posetilaca ima tokom cele godine.

Nacionalni park – Šar planina

U centralnom delu Balkanskog poluostrva, na granici Srbije sa Makedonijom, prostire se impozantni planinski masiv koji se visoko uzdiže, okružen Prizrensko-metohijskom na severozapadu, Kosovskom na severoistoku, Pološkom kotlinom na jugoistoku, i brojnim župama u njenom severnom podnožju. Šar planina, jedinstvena po mnogim svojim bogatstvima, predstavlja centralnu tačku u reljefu odakle se granaju neprekinuti balkanski vodotokovi otičući u jadranski, crnomorski i egejski sliv. Ova jedinstvena planinska barijera koja gordo dominira središtem Balkana ima oko 70 vrhova preko 2.000 metara i 30 vrhova koji prelaze 2.500 metara. Svoje ime zaslužila je, kako većina stručnjaka smatra, zbog šarenila planinskog pejzaža, kontrasta i živosti boja njene „snežne beline, zelene trave, sivkastog kamena i različitog drveća“. Područje ove planine je od posebnih prirodnih vrednosti i odlika, i sa jedinstvenim kulturno-istorijskim nasleđem, zaštićeno je kao Nacionalni park „Šar-planina“ od 1993. godine. 

Nebo je granica

Šar planina je pravi dragulj južne Srbije. Na severozapadnoj strani ovog 85 kilometara dugog planinskog masiva, nalazi se skijaški centar Brezovica, opremljen sa 9 žičara. Žičare prate 9 staza, različitih kategorija za sve tipove skijaša. Najduža u sistemu skijališta je tzv. crna staza od 3.500 metara. Postoje još 4 crvene i 4 plave staze. Kapacitet je 10 hiljada skijaša na sat. Ski staze imaju FIS sertifikate što ih čini pogodnim za organizaciju međunarodnih takmičenja i to u disciplinama slalom, veleslalom, spust  i super G.

Klimatski uslovi, dužina trajanja snežnog pokrivača od novembra do maja, kao i dužina staza, pogodni nagib i visinske razlike pojedinih staza, svrstavaju je među najpoznatije centre alpskog skijanja u Srbiji. Brezovica je idealan poligon za kaljenje i skupljanje dragocenog iskustva kada je u pitanju skijanje kroz divlje predele. Ako se ubode pravi trenutak i svež sneg, nebo je granica, kažu zaljubljenici u skijanje.

Čist vazduh i veliki broj sunčanih dana u letnjem periodu pruža mogućnosti za rekreaciju. Krenite u šetnju njenim obroncima uz branje šumskih plodova i lekovitog bilja. Ili pođite na jednodnevni izlet do nekog od brojnih kulturno-istorijskih spomenika ove oblasti.

Kolevka srpske duhovnosti

Pored toga što je poznata po svom prirodnom bogatstvu, Šar planina  je izuzetno dragocena i kao kolevka srpske duhovnosti, državnosti i istorije. Na ovom području možete posetiti čak 45 srednjevekovnih srpskih crkava i manastira koje su podignute u periodu od 12. do 16. veka. Najpoznatiji među njima su isposnica i manastir Svetog Petra Koriškog iz 13. veka, crkva Svete Bogorodice Odigitrije iz 14. veka i manastir Svete Trojice iz 15. veka. U ovom kraju se nalazi i crkva Bogorodice Ljeviške iz 14. veka koja se smatra najlepšim primerom kako vizantijskog graditeljstva tako i freskoslikarstva.

Nedaleko od Brezovice nalazi se Prizren, pravi grad-muzej na otvorenom koji je zadržao prepoznatljivu arhitekturu srednjevekovne Srbije sa kaldrmom popločanim ulicama i tradicionalnim kućama sa doksatima. U Prizrenu možete posetiti i ostatke srednjevekovnog Dušanovog grada, kao i manastirski kompleks Svetog Arhangela zadužbinu srpskog cara Dušana Silnog.

Od medveda do Šarplaninca

Šar planina je zakonom zaštićen dom brojnih biljnih i životinjskih vrsta. Za neke od biljaka kao što su šarska divizma i šarska ptičja trava, Šar planina je jedino stanište na svetu. 

Najkarakterističniji predstavnici životinjskog sveta su mrki medved, vuk, divlja mačka, lisica, kune belica i zlatica, vidra, mrki tvor. Naročitu vrednost daje prisustvo risa, i to posebne podvrste-Balkanski ris, najugroženije u svetu. Mrki medved uglavnom naseljava očuvane planinske šumske i šumsko-stenovite komplekse. Po nekim procenama, na Šari trenutno živi najbrojnija populacija mrkog medveda u celoj Srbiji (između 45-50 jedinki).

Vrste papkara koje nastanjuju ovu planinu su srna, divlja svinja i divokoza. Sve tri vrste, osim što čine izuzetnu prirodnu vrednost, vrlo su atraktivne za lov. Glodari su na prostorima Šar-planine prisutni sa 15 vrsta. Jedna vrsta je endemo-relikt, to je dinarska voluharica.

Najpoznatiji balkanski ovčarski pas svoje ime je dobio po Šar planini. Šarplaninac je jedan inteligentan i osećajan pas, koji kada je to potrebno ume da bude veoma neustrašiv.

Ptičiji svet

Bogastvo sveta ptica Šar planine ogleda se u prisustvu mnogih retkih i ugroženih vrsta koje se u ostalim delovima Srbije retko sreću ili su čak izumrle. Na Šar planini je do sada zabeleženo oko 160 vrsta ptica što čini nešto manje od polovine ukupnog broja vrsta ptica koje se nalaze na teritoriji Srbije. Veći deo vrsta na prostorima Šare je zaštićen zakonom, a neke od njih predstavljaju vrste od međunarodnog značaja i nalaze se na svetskim crvenim listama. Jedna od najzanimljivijih ptica ove planine je svakako orao bradan, sa rasponom krila blizu 3m. Na Šari se bradan poslednji put gnezdio 1983. godine i od tada se izuzetno retko viđa na ovim prostorima. Još dve vrste lešinara se mogu sresti na Šar planini – beloglavi sup i bela kanja. Suri orao je najimpozantnija grabljivica koja se gnezdi na Šari, od čak 22 vrste grabljivica na ovoj planini.